Değirmenin kalbi: merdaneler
Un değirmeninde öğütme, birbirine karşı farklı hızlarda dönen merdane çiftleri arasında yapılır. Vals topu ya da merdane, bu çiftin her bir silindiridir. Merdanelerin yüzey durumu, aralarındaki boşluk ve hız farkı; un randımanını, kül değerini ve enerji tüketimini doğrudan belirler.
Yivli ve düz merdaneler
- Yivli (kırma) merdaneler: Yüzeyinde eğimli yivler bulunur. Kırma pasajlarında taneyi açar ve endospermi kabuktan ayırmaya başlar. Yiv sayısı, yiv profili ve eğimi pasaja göre seçilir.
- Düz (liso) merdaneler: Pürüzsüz veya hafif matlaştırılmış yüzeylidir. İnceltme pasajlarında irmik ve kaba unu una dönüştürür.
Yüzey sertliği neden önemli?
Merdaneler, döküm sırasında yüzeyi çok sert, iç kısmı ise daha tok olacak şekilde üretilir. Sert dış tabaka aşınmaya direnir ve yivlerin keskinliğini uzun süre korur; tok çekirdek ise kırılmaya karşı dayanım verir. Yüzey sertliğinin yetersiz olması yivlerin çabuk körelmesine, dolayısıyla randıman kaybına yol açar.
Bakım: yiv açma ve taşlama
- Yivli merdanelerin yivleri zamanla körelir; körelmiş yiv taneyi kesmek yerine ezer, kepek parçalanır ve una karışır. Bu durumda merdane taşlanıp yeniden yivlenir.
- Düz merdanelerde yüzey zamanla parlar veya dalgalanır; taşlama ve matlaştırma ile yüzey yenilenir.
- Her taşlamada merdane çapı küçülür; minimum çapın altına inen merdane değiştirilmelidir.
Tedarik
Merdane çapı, boyu, mil ölçüleri ve yiv özelliklerini iletirseniz uygun vals topunu tedarik ediyoruz. Merdanenizle uyumlu vals dişlileri ve kasnak setlerini kendi atölyemizde üretiyoruz.
