Buğday Temizleme Akışı Adım Adım
Silodan gelen buğday öğütmeye girmeden önce bir dizi makineden geçer. Temizleme bölümündeki her adımın neyi ayırdığını ve neden o sırada yer aldığını anlatıyoruz.
· 3 dk okuma · Altınbaşak Dişli Sanayi
Un kalitesi vals tezgâhında değil, çok daha önce temizleme bölümünde başlar. Tarladan, harmandan ve taşımadan gelen buğday; saman, taş, toprak, metal, yabani tohumlar, kırık ve cılız taneler, toz ve mikroorganizmalar içerir. Bunların öğütmeden önce ayrılması hem gıda güvenliği hem de makine ömrü için zorunludur.
Temizleme mantığı: ayırma özelliği
Temizleme makineleri yabancı maddeyi bir fiziksel farka göre ayırır. Her makine tek bir özelliğe odaklanır:
- Boyut farkı: Separatör ve elekler,
- Hafiflik / hava direnci: Aspiratörler,
- Yoğunluk farkı: Taş ayırıcılar,
- Şekil ve uzunluk farkı: Selektörler (trieur),
- Manyetik özellik: Mıknatıslar,
- Renk: Optik ayıklama makineleri,
- Yüzey kiri: Kabuk soyucu (tarar) makineleri.
Tek bir makine tüm yabancı maddeyi ayıramaz; bu yüzden temizleme bir zincir olarak tasarlanır.
Tipik bir temizleme akışı
- Ön temizleme (kabul): Silo öncesinde kaba elek ve aspiratörle iri saman, ip, çuval parçası ve tozun büyük kısmı alınır. Bu, silolarda depolanan ürünün kalitesini korur.
- Mıknatıs: Hattın başında demir parçaları tutulur; sonraki makineler korunur.
- Separatör + aspirasyon: İri yabancı maddeler (üst elek) ve ince kum, kırık tane ve küçük tohumlar (alt elek) ayrılır, hafif parçalar hava ile çekilir.
- Taş ayırıcı: Taneyle aynı boyutta ama daha ağır taş, cam ve toprak parçaları yoğunluk farkıyla ayrılır.
- Selektör: Tane boyutunda olup şekli farklı olan yabani tohumlar (yuvarlak tohumlar) ve yarım taneler ayrılır.
- Optik ayıklama (varsa): Renk farkıyla hastalıklı, küflü veya yabancı taneler ayıklanır.
- Kabuk soyucu: Tane yüzeyindeki kir, toz ve gevşek kabuk sürtünmeyle temizlenir.
- Tavlama: Buğdaya su verilir ve dinlenmeye alınır.
- İkinci temizleme: Tav sonrası ikinci bir kabuk soyucu, aspiratör ve mıknatıs ile buğday vals tezgâhına hazırlanır.
Neden bu sıra?
Sıralama rastgele değildir. Mıknatıs başa konur çünkü metal parçalar sonraki makinelerin rotorlarına ve eleklerine zarar verir. Separatör taş ayırıcıdan önce gelir; çünkü iri yabancı maddeler taş ayırıcının tablasında hava yastığını bozar. Selektör, iri ve ağır maddeler ayrıldıktan sonra daha verimli çalışır. Kabuk soyucu ise tane ancak yabancı maddelerden arındırıldıktan sonra yüzey temizliğine odaklanabilir.
Temizleme verimini düşüren hatalar
- Aşırı yükleme: Kapasitesinin üstünde beslenen makine ayırma yapamaz, sadece ürünü geçirir.
- Aşınmış elek ve teller: Delikleri genişlemiş elek, ayrılması gereken parçayı geçirir.
- Yanlış hava ayarı: Az hava hafif maddeleri bırakır, çok hava sağlam taneyi de çeker.
- Dolmuş mıknatıslar: Temizlenmeyen mıknatıs yeni metali tutamaz.
Temizleme kayıpları ve ölçüm
Temizleme bölümünde ayrılan malzeme miktarını ve içeriğini düzenli olarak tartmak ve incelemek iyi bir uygulamadır. Atıkta çok fazla sağlam tane varsa makineler fazla agresif ayarlanmıştır; temiz buğdayda hâlâ yabancı madde varsa ayar veya ekipman yetersizdir.
Temizleme bölümünde kullanılan taş ayırıcı teli, kabuk soyucu teli, telora teli, mıknatıslar ve vibre motorları tedarik ediyoruz.
